Adolygiad: Dadeni - Ifan Morgan Jones

07.07.2017

ychwanegwyd gan

 (o Y STAMP: Rhifyn 2 - Haf 2017)

 

Bu mawr ddisgwyl am y nofel hon a disgwyliadau mawr hefyd yn bennaf o achos ymgyrch hybu a marchnata ddidrugaredd. Y mae heip yn broblem gynyddol, gyffredinol ym myd trydar yn Gymraeg gyda phob llyfr yn wych a phob drama yn un berffaith sy’n gwyrdroi disgwyliadau cynulleidfa. Ond dyna ddigon am hynny, y peth pwysig ydi trafod os bu i’r nofel hon gyfiawnhau’r holl sôn amdani.

 

Mewn gair. Naddo. Ond byddai gadael pethau felly yn anheg achos tydi hi ddim yn nofel wael nac yn un heb ei rhagoriaethau, ond wrth gwrs tydi hi ddim heb ei brychau. Does dim dadlau nad oes yma awdur â dychymyg; un sydd yn y nofel hon wedi ei ddylanwadu’n amlwg gan Neil Gaiman a’i nofel American Gods, ond does dim o’i le ar hynny fel y cyfryw. A does yna’m gwadu fod Ifan Morgan Jones yn ddyn syniadau, a rheiny’n syniadau sy’n tynnu darllenydd i’w lyfrau.

 

Ond efallai ei fod o’n fwy o ddyn syniadau nac ydi o o ddyn sgrifennu yn anffodus. Rhennir y llyfr yn benodau o bersbectif gwahanol gymeriadau a’r rheiny’n plethu drwy’i gilydd. Dyma ddyfais sydd yn gweithio’n dda at ei gilydd er y byddai mwy o ddyfnder cymeriadu yn rhywbeth a fyddai wedi gwneud i’r gwahanol adrannau sefyll ar wahân yn amlycach.

 

Plethwyd elfennau chwedlonaidd, realaidd a gwleidyddol at ei gilydd heb fod y symud rhyngddyn nhw’n tynnu sylw at ei hun ac roedd yr elfennau hudolus yn argyhoeddi fel rhan o’r byd ‘go iawn’. Roedd darllen am gymeriadau’r Mabinogi mewn cyd-destun cyfoes yn rhywbeth a oedd yn dod a mwynhad. Fyddwn i ddim yn galw hon yn nofel wleidyddol chwaith, ond yn hytrach ei bod hi’n nofel lle mae gwleidyddiaeth yn cael ei drafod ynddi,gan fod yr elfennau chwedlonol yn cael blaenoriaeth - a diolch am hynny.

 

Anodd ar brydiau oedd cael fy nhynnu i fyd y llyfr a hynny unwaith eto oherwydd yr arddull. Byddai rhai nodweddion, cymariaethau’n enwedig yn taro rhywun oddi ar ei echel. Does yna ddim esgus i’r gymhariaeth mor ofnadwy o ystrydebol- fod trwyn rhywun yn goch ‘fel tomato’ y tu draw i gyfnod llun a stori ysgol gynradd, a drwy'r llyfr mae’r cymariaethau’n gallu bod rhyw fymryn yn ddifflach os nad yn hurt (cymharu breichiau cymeriad i fagiau ailgylchu llawn er enghraifft).

 

Rhaid canmol y defnydd o dafodiaethau gwahanol yn y nofel, wn i ddim pam nad oes mwy o awduron yn manteisio ar yr amrywiaeth sydd gan Gymru i’w gynnig. Yn anffodus tydi’r ddeialog ddim yn taro deuddeg, nac yn argyhoeddi bob tro. Mae hi’n anystwyth ac anodd ydi credu y byddai pobl o gig a gwaed yn siarad yn y fath fodd.

 

Mae rhediad y nofel yn gallu bod yn anwastad hefyd, yn aml am fod hiwmor yn tanseilio rhai uchafbwyntiau dramatig. Mae’r hiwmor at ei gilydd yn fwy tebygol o wneud i rywun ochneidio na chwerthin (dad-joke-aidd iawn ydi’r jôcs) ac mae hynny’n biti. Mae hynny, ynghyd ag anghysondebau naratifol (cymeriadau yn clywed cymeriad mud yn tuchan ac yn rhegi er enghraifft) yn tanseilio ar nofel sydd yn ei chraidd o ran ei syniad yn dda.

 

Wna i ddim gwadu ei bod hi’n werth darllen y nofel hon. Mae yna syniadau, y dychymyg, a’r gallu i ddweud rhywbeth am y Gymru sydd ohoni yn y nofel hon a hynny mewn genre y mae prinder ohono. Mae yna nofel dda yn Dadeni; dim ond ei bod hi ddim yn cael cyfle i ddisgleirio fel y gallai yn anffodus.

 

Y Lolfa - £9.99

Rhannu ar Facebook
Rhannu ar Twitter
Please reload

Cynnyrch Diweddar
Please reload

Dilynwch Y STAMP
  • Facebook Basic Square
  • Twitter Basic Square

Menter gydweithredol a redir yn wirfoddol yw Cylchgrawn Y Stamp, gyda'r bwriad o gynnig llwyfan i leisiau newydd a sefydledig ym mhob cyfrwng creadigol. Gwasg anibynnol newydd yw Cyhoeddiadau'r Stamp. Rydym yn gwerthfawrogi unrhyw roddion all ein gelpu i gyflawni'r nodau a osodwyd yn ein maniffesto. Os hoffech roi arian tuag at elfen benodol o'n gwaith, nodwch hynny yn eich sylwadau wrth yrru'r rhodd.

© 2019 gan Y STAMP. 

  • w-facebook
  • Twitter Clean