Cerdd: Arfon Wledig - Gwyn Edwards

19.05.2020

 

Arfon Wledig 

 

Cyn cromlech, cyn cofeb,

Cyn codi maen pan oedd yma neb,

Cyn oes allor, na phader, na defod,

Cyn i Ddeiniol na Beuno ddod,

Cyn parablu, cyn pobl,

Cyn cof am 'run arwr a chyn 'run chwedl,

Cyn eglwys, cyn gweddi,

Cyn gorfoledd, cyn pechod a chyn sôn am addoli,

Cyn dyfod dyn i’n tir gyda’i eni, ei fyw a’i farw,

A chyn bod angen rhoi offrwm i'r un ddelw,

Bryd hynny, ysbryd yr oerni a burai’r tir

A grymoedd digyfaddawd rhew y gogledd a gerfiai ein bro’n y gaeaf hir.

 

Cyn gwanwyn dynoliaeth,

Cyn i hil dyn ganfod gobaith,

Cyn creu dyfodol, o glai ein bywyd brau,

Cyn ein cychwyn a chyn ein amlhau,

Cyn ein cropian plentynaidd o diroedd anwybodaeth,

Cyn canfod crefft, na chelf, nac ysbrydoliaeth,

Cyn ein deffro a chyn difyrrwch,

Cyn gwyrth ein codi’n fyw o’r llwch,

Cyn gwefr, cyn awch, cyn llawenhau,

Cyn dod y gwŷr gwar i ddofi’r erwau,

Bryd hynny, dros Eryri daeth pelydrau newydd wawr y gwanwyn cyntefig

I gychwyn llawd gorfoledd côr y wig.

 

Cyn bwyell, cyn cryman,

Cyn llafurio mewn glaw ac mewn heulwen,

Cyn tyddyn a chyn castell,

Cyn troi’r pridd, a hollti’r llech,

Cyn amaeth, cyn ymdrech, cyn diwydiant,

Cyn sôn am dlodi, ac am ffyniant,

Cyn plannu’r had a medi’r cnydau

A chyn bod grym bywyd yn llifo trwy’n gwythiennau,

Cyn codi clawdd, na phorth, na thŷ, nac yngan gair am wlad na thref,

Cyn gwarchod praidd a chyn bod 'run hafod, na 'run hendref,

Bryd hynny, haul yr haf a roddai ei nerth i erwau’r derw

Ac Arfon oedd yn goedwig wych, ddi-enw.

 

Cyn ysgol a chyn coleg,

Cyn clas y seintiau a’u sanctaidd alcemeg,

Cyn gorffwys ar ôl dyddiau hir llafurio,

Cyn doethineb dyn a chyn myfyrio,

Cyn deffro ynom fflamau’r awen,

Cyn ymgom, cyn beirdd ac ymhell, bell cyn ysgrifen,

Cyn bod angen 'run ganhwyllbren i gannu’r gwyll,

Cyn gosod ffrwythau’r meddwl ar yr estyll,

Cyn dyfod dydd 'run dewin na 'run diacon

A chyn i ni ddechrau chwilio am atebion,

Bryd hynny, deuai gorffwys machlud hydref i’r tiroedd rhwng Menai a’r erwau mynyddog

A thrwy wythiennau dyfroedd Arfon treiddiai doethineb yr arth a’r eog.

 

Wedi i’r nwy a’r olew ddarfod,

Wedi cwymp dyn, pan na fydd gwareiddiad yn bod,

Wedi peidio pob ymdrech a phob gwaith,

Wedi diffodd ynom pob gobaith,

Wedi i Fangor a Chaernarfon lwyr ddadfeilio,

Wedi i holl waith ein dwylo dynol ymgilio,

Wedi gorffen ynom pob tristwch, wedi gorffen pob llawenydd,

Wedi chwalu’n llwch yr olaf o’n haelwydydd,

Pan na fydd neb ar ôl i gofio Arfon,

Pan na fydd cof am ein gorchestion na’n tafferthion,

Bryd hynny, bydd llanw a thrai y môr yn dal i gorddi’r gro

A’r Ysbryd Mawr, a fu cyn dyfod dyn, a fydd o hyd yn edrych lawr o’r sêr ar wlad a fu i mi yn fro.

 

 

Ymddangosodd hon yn wreiddiol yn y Faner Newydd

 

Rhannu ar Facebook
Rhannu ar Twitter
Please reload

Cynnyrch Diweddar
Please reload

Dilynwch Y STAMP
  • Facebook Basic Square
  • Twitter Basic Square

Menter gydweithredol a redir yn wirfoddol yw Cylchgrawn Y Stamp, gyda'r bwriad o gynnig llwyfan i leisiau newydd a sefydledig ym mhob cyfrwng creadigol. Gwasg anibynnol newydd yw Cyhoeddiadau'r Stamp. Rydym yn gwerthfawrogi unrhyw roddion all ein gelpu i gyflawni'r nodau a osodwyd yn ein maniffesto. Os hoffech roi arian tuag at elfen benodol o'n gwaith, nodwch hynny yn eich sylwadau wrth yrru'r rhodd.

© 2019 gan Y STAMP. 

  • w-facebook
  • Twitter Clean